اعمال و فضیلت شب نیمهٔ شعبان
شب نيمه شعبان، شب بسيار مباركى است. از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه از امام باقر عليه السّلام، از فضيلت شب نيمه شعبان سؤال شد. ايشان فرمود:
اين شب پس از شب قدر برترين شب‌هاست. در اين شب، خدا فضل خود را بر بندگان سرازير مىكند، و آنان را به بخشش و كرم خويش مىآمرزد، پس در تقرّب جستن به سوى خداى تعالى در آن بكوشيد، كه آن شبى است كه خدا به ذات مقدّس خود سوگند ياد كرده، كه سائلى را از درگاه خويش با دست خالى بازنگرداند، مادامی كه انجام معصيتى را درخواست نكند. و آن شبى است كه خداوند آن را براى ما اهل بيت عليهم السلام قرار داده است، در برابر شب قدر كه آن را براى پيغمبر اكرم صلى الله عليه وآله و سلم قرار داده است... (ادامهٔ روایت در بخش اعمال سفارش‌شده، شماره ۶)
اعمال زیادی برای این شب سفارش شده، که در ذیل به بعضی از آنها اشاره می‌شود:
۱- غسل كردن
۲- شبزندهدارى به نماز و دعا و استغفار
۳- زيارت امام حسين عليه السّلام كه باعث آمرزش گناهان است. كمترين حدّ زيارت آن حضرت، آن است كه بر بالاى بامى برآيد و به جانب راست و چپ نظر كند،سپس سر به جانب آسمان برآرد،و با اين كلمات حضرت را زيارت كند:
السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ
۴- خواندن دعای کمیل
۵- ابو يحيى صنعانى روايت نموده و آن را سى نفر از افراد مورد اطمينان از او نقل كردهاند كه امام باقر و امام صادق عليهما السلام فرمودند:
هرگاه شب نيمه شعبان شد، چهار ركعت (دو نماز دو رکعتی) نماز بخوان كه در هر ركعت آن، يك مرتبه سوره حمد و صد مرتبه سوره (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد) قرائت شود، و پس از نماز بگو :
أَللَّهُمَّ إِنّي فَقيرٌ وَمِنْ عَذابِكَ خائِفٌ مُسْتَجيرٌ. أَللَّهُمَّ لاتُبَدِّلِ اسْمي،
وَلاتُغَيِّرْ جِسْمي، وَلاتُجْهِدْ بَلائي، وَلاتُشْمِتْ بي أَعْدائي، أَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عِقابِكَ،
وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِكَ مِنْ عَذابِكَ، وَأَعُوذُ بِرِضاكَ مِنْ سَخَطِكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ،
جَلَّ ثَناؤُكَ، أَنْتَ كَما أَثْنَيْتَ عَلى نَفْسِكَ وَفَوْقَ ما يَقُولُ الْقائِلُونَ.
نماز مستحبی را می‌توان به صورت نشسته هم خواند. البته اولویت با ایستاده خواندن است، اما اگر توان ایستاده خواندن نمازهای سنگین را نداشتید، می‌توانید به طور نشسته هم بخوانید.
۶- امام باقر در ادامه می‌فرمایند:
پس سعى كنيد در دعا و ثنا براى خداوند در آن شب، زيرا كسى كه در آن شب صد بار تسبيح (سبحان اللّه) بگويد و صد بار حمد(الحمد للّه) نمايد و صد بار تكبير(اللّه اکبر) بگويد، خداوند گناهان گذشته او را مىبخشد و حوائج دنيا و آخرت او را كه از خداوند التماس نمايد مىدهد و همچنين حوائجى كه به آنها نياز دارد ولى از خداوند نخواسته از باب منّت و تفضّل بر بندگانش مىدهد.
ابويحيى مىگويد: به امام صادق عليه‌السلام عرض كردم : كدام يك از دعاها بافضيلتترين دعاها است؟
حضرت فرمودند:
هرگاه نماز عشاء را خواندى، دو ركعت نماز بخوان و در ركعت اوّل سوره حمد و سوره کافرون، و در ركعت دوّم سوره حمد و سوره توحید (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) را بخوان، و پس از نماز سى و سه بار بگو: سُبْحان اللَّهِ، و سى و سه بار بگو: اَلْحَمْدُ للَّهِِ، و سى و چهار مرتبه بگو: اَللَّهُ أَكْبَرُ، آن گاه بگو:
يا مَنْ إِلَيْهِ مَلْجَأُ الْعِبادِ فِي الْمُهِمَّاتِ، وَ إِلَيْهِ يَفْزَعُ الْخَلْقُ فِي الْمُلِمَّاتِ،
يا عالِمَ الْجَهْرِ وَالْخَفِيَّاتِ، وَيا مَنْ لاتَخْفى عَلَيْهِ خَواطِرُ الْأَوْهامِ وَتَصَرُّفُ الْخَطَراتِ،
يا رَبَّ الْخَلائِقِ وَالْبَرِيَّاتِ، يا مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ الْأَرَضينَ وَالسَّماواتِ، أَنْتَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ،
أَمُتُّ إِلَيْكَ بِلا إِلهَ إِلّا أَنْتَ، فَبِلا إِلهَ إِلّا أَنْتَ، اِجْعَلْني في هذِهِ اللَّيْلَةِ مِمَّنْ نَظَرْتَ إِلَيْهِ فَرَحِمْتَهُ،
وَسَمِعْتَ دُعائَهُ فَأَجَبْتَهُ، وَعَلِمْتَ اسْتِقالَتَهُ فَأَقَلْتَهُ، وَتَجاوَزْتَ عَنْ سالِفِ خَطيئَتِهِ،
وَ عَظيمِ جَريرَتِهِ، فَقَدِ اسْتَجَرْتُ بِكَ مِنْ ذُنُوبي، وَلَجَأْتُ إِلَيْكَ في سَتْرِ عُيُوبي.
أَللَّهُمَّ فَجُدْ عَلَيَّ بِكَرَمِكَ وَفَضْلِكَ، وَاحْطُطْ خَطايايَ بِحِلْمِكَ وَعَفْوِكَ،
وَ تَغَمَّدْني في هذِهِ اللَّيْلَةِ بِسابِغِ كَرامَتِكَ، وَاجْعَلْني فيها مِنْ أَوْلِيائِكَ الَّذينَ اجْتَبَيْتَهُمْ لِطاعَتِكَ،
وَاخْتَرْتَهُمْ لِعِبادَتِكَ، وَجَعَلْتَهُمْ خالِصَتَكَ وَصِفْوَتَكَ.
أَللَّهُمَّ اجْعَلْني مِمَّنْ سَعَدَ جَدُّهُ، وَتَوَفَّرَ مِنَ الْخَيْراتِ حَظُّهُ،
وَاجْعَلْني مِمَّنْ سَلِمَ فَنَعِمَ وَفازَ فَغَنِمَ، وَاكْفِني شَرَّ ما أَسْلَفْتُ،
وَاعْصِمْني مِنَ الْإِزْدِيادِ في مَعْصِيَتِكَ، وَحَبِّبْ إِلَيَّ طاعَتَكَ وَما يُقَرِّبُني مِنْكَ وَيُزْلِفُني عِنْدَكَ.
سَيِّدي إِلَيْكَ يَلْجَأُ الْهارِبُ، وَمِنْكَ يَلْتَمِسُ الطَّالِبُ، وَعَلى كَرَمِكَ يُعَوِّلُ الْمُسْتَقيلُ التَّائِبُ،
أَدَّبْتَ بِالتَّكَرُّمِ وَأَنْتَ أَكْرَمُ الْأَكْرَمينَ، وَأَمَرْتَ بِالْعَفْوِ عِبادَكَ وَأَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ.
أَللَّهُمَّ فَلاتَحْرِمْني ما رَجَوْتُ مِنْ كَرَمِكَ، وَلاتُؤْيِسْني مِنْ سابِغِ نِعَمِكَ،
وَلاتُخَيِّبْني مِنْ جَزيلِ قِسَمِكَ في هذِهِ اللَّيْلَةِ لِأَهْلِ طاعَتِكَ،
وَاجْعَلْني في جُنَّةٍ مِنْ شِرارِ بَرِيَّتِكَ.
رَبِّ، إِنْ لَمْ أَكُنْ مِنْ أَهْلِ ذلِكَ فَأَنْتَ أَهْلُ الْكَرَمِ وَالْعَفْوِ وَالْمَغْفِرَةِ،
وَجُدْ عَلَيَّ بِما أَنْتَ أَهْلُهُ لا بِما أَسْتَحِقُّهُ فَقَدْ حَسُنَ ظَنّي بِكَ،
وَتَحَقَّقَ رَجائي لَكَ، وَعَلِقَتْ نَفْسي بِكَرَمِكَ، فَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمينَ وَأَكْرَمُ الْأَكْرَمينَ.
أَللَّهُمَّ وَاخْصُصْني مِنْ كَرَمِكَ بِجَزيلِ قِسَمِكَ، وَأَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ،
وَاغْفِرْ لِيَ الذَّنْبَ الَّذي يَحْبِسُ عَلَيَّ الْخُلُقَ، وَيُضَيِّقُ عَلَيَّ الرِّزْقَ حَتَّى أَقُومَ بِصالِحِ رِضاكَ،
وَأَنْعَمَ بِجَزيلِ عَطائِكَ، وَأَسْعَدَ بِسابِغِ نَعْمائِكَ، فَقَدْ لُذْتُ بِحَرَمِكَ،
وَتَعَرَّضْتُ لِكَرَمِكَ، وَاسْتَعَذْتُ بِعَفْوِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ، وَبِحِلْمِكَ مِنْ غَضَبِكَ،
فَجُدْ بِما سَأَلْتُكَ، وَأَنِلْ مَا الْتَمَسْتُ مِنْكَ، أَسْأَلُكَ لا بِشَيْءٍ هُوَ أَعْظَمُ مِنْكَ.
آنگاه به سجده برو و در سجده بيست بار بگو: يا رَبُّ، و هفت بار بگو: يا أَللَّهُ، و هفت بار بگو: لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ، و ده بار بگو: ما شاءَ اللَّهُ، و ده بار بگو: لا قُوَّةَ إِلّا بِاللَّهِ، سپس (در سجده) بر محمد و آل محمد صلوات فرستاده و حاجت خود را از خداوند بخواه. به خداوند سوگند، اگر به عدد قطرهها از خداوند سؤال (درخواست) كنى، خداوند به كرم و فضل خود، آن را عنايت مىكند.
.
اعمال دیگری نیز برای این شب در کتب دینی ذکر شده. از جمله بعضی از اعمال سفارش‌شده در کتاب مفاتیح‌الجنانکه به دلیل زیاد شدن حجم، در این پست به آنها اشاره نشده.
ان‌شاءاللّه از فضایل این شب پرفضیلت، به بهترین نحو بهره ببریم.
التماس دعا.
:72:
