برترين زن

بر اساس روايات، ما شيعيان معتقديم حضرت فاطمه (س) برترين زنان جهان است . اين عقيده چگونه با آيه 42 سوره آل عمران كه حضرت مريم (س) را برترين زنان عالم معرفى مى‏كند، سازگار است؟
حسن روشنى/پزشكى
مفسران به اين سؤال دو پاسخ داده‏اند:
1ـ مراد آيه برترى حضرت مريم بر همه زنان جهان عصر خويش است . اين پاسخ هم مشابه قرآنى دارد و هم دليل روايى .
الف) در قرآن مجيد آمده است، خداوند درباره بنى‏اسرائيل فرمود: «و انى فضلتكم على العالمين‏» . در تفسير نمونه آمده است: «بديهى است منظور، برترى مؤمنان بنى‏اسرائيل بر مردم عصر خود بوده است‏» .
ب) در تفسير برهان از مفضل بن عمر چنين نقل شده است: «به امام صادق (ع) عرض كردم: مرا خبر ده از قول پيامبر خدا (ص) درباره فاطمه كه فرمود: «او سرور زنان جهان است‏» . آيا او سرور زنان عصر خويش است؟ امام (ع) فرمود: «مريم سرور زنان جهان در عصر خود بود; اما فاطمه (س) سرور همه زنان از آغاز تا پايان است‏» .
2 ـ آيه قيد زمانى ندارد و به همه زمان‏ها مربوط است; ولى قيد موضوعى دارد . از همين رو، با سرورى حضرت زهرا (س) بر همه زنان عالم در كمالات والاى انسانى منافات ندارد .
توضيح اين كه در قرآن مجيد ويژگى‏ها و امتيازاتى براى حضرت مريم بيان شده است . اين ويژگى‏ها از اختصاصات حضرت مريم نيست و افراد ديگرى نيز در رتبه او و چه بسا بالاتر از او به چنين مقاماتى رسيده‏اند; اما آنچه ازاختصاصات حضرت مريم (س) شمرده مى‏شود و بدان وصف بر همه زنان عالم امتياز يافته، چگونگى ولادت فرزند او است . علامه طباطبايى (ره) در تفسير الميزان مى‏فرمايد: «[اين كلمه] از خصائص وجودى حضرت مريم (س) انگشت روى هيچ خصيصه‏اى به جز ولادت عجيب فرزندش نمى‏گذارد . اين است كه «اصطفاء» از هر جهت نيست; بلكه آن گونه فرزند آوردن مراد است‏» . اما غير از كلمه «اصطفاء» كلمات ديگرى كه در آيات مربوط به آن جناب آمده - از قبيل: «تطهير» و «تصديق به كلمات خدا و كتب او» و «قنوت‏» و «محدثه بودن‏» - همه از امورى است كه به آن جناب اختصاص ندارد .
در تفسير «اطيب البيان‏» نيز امتياز خصوصى حضرت مريم (س) بر ديگر زنان چگونگى زادن حضرت عيسى (ع) بيان شده و درباره «واصطفيك على نساء العالمين‏» آمده است: بيان اين جمله براى آن است كه ديگر زنى نتواند چنين ادعايى كند و بهانه به دست‏بياورد .
بنابراين، اگر آيه داراى قيد زمانى نباشد، حضرت مريم (س) را فقط در چگونگى فرزند آوردن از همه زنان جهان ممتاز دانسته است و اين نافى برترى حضرت زهرا (س) در كمالات عالى انسانى نيست .