معنای صمیمیت در روابط و ابعاد آن

[میشل]

صمیمیت عاطفی و هیجانی یعنی چه؟

صمیمیت عاطفی و هیجانی مشکل تر از صمیمیت جسمی است. صمیمیت عاطفی سریع ایجاد نمی شود و روند کندتری دارد. حتی در بهترین رابطه با بهترین فرد نیز پیدایش این صمیمیت زمان می برد. برای ایجاد صمیمیت عاطفی به هر حال ما باید تا حدی خود را افشا کنیم و از خود بگوییم، بدون این که در دیگران یا در خودمان احساس بدی را به وجود آوریم.

ایجاد صمیمیت عاطفی برای بعضی ها زمان بیشتری می برد و برای بعضی دیگر زمان کمتری. بستگی به این دارد که چه موقع فرد در رابطه احساس امنیت می کند و می تواند حالت دفاعی را کنار گذارد و جلوی جریان عقاید و احساسات و رؤیاها و ترس های خود را نگیرد. بستگی به این دارد که چه قدر فرد در گذر از مراحل رشد عاطفی موفق بوده است. بستگی به احساس امنیت و اعتماد به نفس فرد دارد و بستگی به این دارد که فرد چه مقدار از مورد قضاوت قرار گرفتن می هراسد.

بعضی افراد از کودکی آموخته اند چیزهایی را بگویند که دیگران دوست دارند، هیچ گاه به آن ها آموخته نشده است که خود را آزادانه بیان کنند و از مورد قضاوت قرار گرفتن نهراسند.

ایجاد رابطه ی عاطفی و هیجانی، هنری است که نیاز به یادگیری دارد و یکی از مهارت های مهم در ایجاد صمیمیت عاطفی مهارت شناساندن خود به دیگران از طریق خود افشاگری و صحبت کردن از خود به شکل مناسب است.

مهارت خودافشاگری یعنی چه؟

مهارت خودافشاگری و فاش کردن خود این است که ما از خود به دیگران چه بگوییم؟ چه موقع بگوییم و چه مقدار بگوییم؟ بعضی از این افراد عادت دارند به هرکسی که می رسند شروع به صحبت از خود و مسائل بسیار شخصی و خصوصی خود بکنند که گاهی حالت زننده و افراطی پیدا می کند. به قولی بعضی از افراد بسیار پرخاشگرانه خود را افشا می کنند، آن ها از خود می گویند و اهمیتی نمی دهند که شما می خواهید بشنوید یا نه؟

نقطه ی مقابل این ها کسانی هستند که بیشتر مسائل زندگی شان جزء اسرارشان است و کسی نباید به آن پی ببرد و در نتیجه در ارتباطشان با دیگران همیشه در حالت دفاعی به سر می برند. این افراد کسانی هستند که به قدر کافی خود را در روابط شان آشکار نمی کنند و از مسائلشان صحبت به میان نمی آورند و مسائل خصوصی و ناگفتنی زیاد دارند. بیشتر این افراد از یکنواختی روابط شان شکایت دارند و معتقدند که اکثر آدم ها فضول اند.

این ها کسانی هستند که از خودافشاگری می ترسند و از صمیمیت می هراسند و از به خود نزدیک شدن واهمه دارند.

کسانی که در مورد خود زیاد صحبت نمی کنند، ممکن است دوستان شان را تشویق کنند که از خود بگویند. خیلی از زوج هایی که برای زناشویی درمانی مراجعه می کنند این مشکل را دارند. یکی از طرفین به صحبت کردن از خود تمایل ندارد، بنابراین هیچ گاه این فرصت را به طرف مقابل نمی دهد که او را بهتر بشناسد یا بداند چه احساسی دارد. بنابراین در این نوع زندگی زناشویی یک طرف که معمولاً زن است از خود زیاد می گوید و طرف مقابل از خود سخن نمی گوید، احساساتش را بیان نمی کند و همواره سعی دارد یک فاصله ی عاطفی را حفظ کند.

جالب است بدانید که خودافشاگری زیاده از حد و عدم افشاگری هر دو می توانند مشکلات جدی را در روابط پدید آورند.

خیلی از روان شناسان عقیده دارند که کسانی که از خود کم می گویند یا به قولی خود را افشا نمی کنند جلوی رشد عاطفی و روابط بین فردی خود را می گیرند و دچار مشکلات عاطفی بسیاری می شوند و خیلی ها معتقدند که یکی از علل ایجاد مشکلات روانی در افراد عدم خودافشاگری است.
هر موقعی که شما احساس کردید می خواهید صمیمیت عاطفی ایجاد کنید و به فردی نزدیک شوید باید تا حدودی خود را آشکار و افشا نمایید. هم چنین برای ایجاد صمیمیت عاطفی با دیگران باید واکنش های دیگران را در مورد خودتان برآورد کنید. اگر احساس می کنید که دیگران در کنار شما راحت نیستند کمی دقیق تر به رفتارهای خودتان توجه کنید. شاید شما کاری می کنید که آن ها در کنارتان راحت نیستند. حال، سؤال این است که چرا ما نمی خواهیم از خود سخن بگوییم و به طور عمیق با دیگران ارتباط برقرار کنیم و یا خود را افشا کنیم؟

علل زیادی در این رابطه وجود دارد که چرا بعضی از افراد حتی خود را برای نزدیک ترین کسانشان افشا نمی کنند و از خود سخن نمی گویند. پایه و اساس بیشتر این دلایل درجاتی از ترس می باشد. اکنون به علل مختلفی که ممکن است افراد را از خودافشاگری باز دارد می پردازیم:

1. زمینه های خانوادگی و یادگیری در خانواده:

خیلی از نگرش ها و رفتارهای شما در رابطه با خودافشاگری، ریشه در خانواده تان دارد و در واقع شما از خانواده تان آموخته اید. این که شما تمایل ندارید در مورد مسائل خصوصی تان صحبت کنید به این بستگی دارد که پدر و مادر شما در مورد خودشان با شما و یا با همدیگر صحبت می کرده اند یا نه؟ اگر در خانواده ی شما افراد تمایل ندارند که از خودشان صحبت کنند و روابط عمیق با هم داشته باشند، احتمال زیاد وجود دارد که شما هم نخواهید در مورد خودتان صحبت کنید؛ چرا که از کودکی یاد نگرفته اید که این کار را انجام دهید.

2. ترس از خودشناسی و خودآگاهی:

خودافشاگری یکی از راه هایی است که ما از طریق آن نه تنها با دیگران بلکه با خود ارتباط برقرار می کنیم و این احتمال وجود دارد که افرادی که از خودافشاگری در مقابل دیگران می ترسند، در واقع کسانی هستند که نمی خواهند به خود نزدیکتر شوند. خودافشاگری ممکن است شما را به قسمت هایی از وجودتان که همواره سعی در انکارشان داشته اید نزدیک کند. برای مثال امروزه خوش تیپ و جذاب بودن و خوش قیافه بودن بسیار مهم است و کسی که فکر می کند این ها را ندارد ممکن است بسیار ناراحت باشد و اگر سعی کند که این موضوع را در خود انکار کند چه بسا حالش بدتر شود، ولی وقتی همین فرد در مورد این موضوع با افرادی که به آن ها نزدیک است شروع به صحبت کند، کم کم به این قسمت از وجود خود نزدیکتر می شود و شاید به مرور از صحبت های اطرافیان به این نتیجه برسد که آن قدرها هم که فکر می کرده قیافه و شکل ظاهری نقش عمده ای در روابط بازی نمی کند.

3. ترس از صمیمیت:

وقتی شما از خود سخن می گویید خواه ناخواه با دیگران نزدیک و صمیمی می شوید، بنا بر این شما از خود افشایی می ترسید شاید در اصل از صمیمیت واهمه دارید. کسانی هستند که از صمیمیت بیشتر از مرگ می ترسند.

سؤال این است که چرا این افراد از نزدیک شدن به دیگران می ترسند؟ شاید به خاطر این که هر صمیمیتی مجموعه ای از خواسته ها و مسئولیت ها را به همراه می آورد. اگر شما به کسی نزدیک شوید و برایش اهمیت قائل شوید باید در دسترس نیز باشید و همین مسئله آزادی شما را محدود می کند. کسانی که از صمیمیت می ترسند ممکن است راه های دیگری را جایگزین ایجاد صمیمیت با دیگران نمایند. مثلاً روابط زیادی با افراد زیاد و مختلف داشته باشند ولی اکثراً رابطه های سطحی و بدون عمق، به قولی «رابطه هایی به وسعت اقیانوس و به عمق دو سانتی متر» و یا کار را جایگزین روابط نزدیک نمایند و در روابط شان با دیگران فقط نمایشی و ساختگی رفتار کنند. ولی بدانید هیچ کدام از این راه های فرعی ارضا کننده نمی باشند و نمی توانند جایگزین صمیمیت شوند.

4. ترس از تغییر:

وقتی شما از خودتان و نحوه ی زندگی تان سخن می گویید ممکن است متوجه شوید که این نوع زندگی چیزی نبوده که شما برای خود تصور می کرده اید و بعضی از ارزش ها در زندگی تان واقعاً ارزش نیستند و فقط در حد یک ایده ی خوب هستند. ممکن است متوجه شوید که در روابط تان پیش قضاوتی دارید. بنابراین در این نقطه شما باید ارزش ها یا رفتار خود را تغییر دهید و شاید به دلیل همین ترس از تغییرات است که خیلی از ما ترجیح می دهیم اصلاً در مورد مسائل مان با دیگران صحبت نکنیم.

5. ترس از طرد شدن:

گاهی افراد، خود را عمیقاً برای دیگران بیان و فاش نمی کنند چرا که از طرد شدن می ترسند. بسیاری واقعاً به این معتقدند که اگر دیگران بفهمند که من چه آدمی هستم مسلماً به ارتباط با من تمایل نخواهند داشت و من را قبول نخواهند کرد. بعضی ممکن است خودشان نیز خود را قبول نداشته باشند، برای همین از نزدیک شدن به دیگران نیز دوری می کنند چرا که از طرد شدن می ترسند. شاید دلیلی که شما نمی خواهید از نقاط ضعف خود سخن بگویید این است که نمی خواهید فرد ضعیفی معرفی و یا شناخته شوید.

بنابراین، اگر بتوانید به طور مناسب در زمان مناسب از خودافشاگری در روابط تان استفاده کنید، مسلماً می توانید صمیمیت عاطفی و هیجانی را تجربه کنید و اگر نمی توانید این کار را به طور مناسب انجام دهید، اگر فردی هستید که هیچ مسئله ی خصوصی و شخصی ندارید و تقریباً تمام افراد دوروبرتان از مسائل شخصی شما مطلع هستند، پس شما کسی هستید که از خودافشاگری زیادی استفاده می کنید و این مسئله شاید به این دلیل است که شما عمیقاً به دنبال تأیید می گردید. ولی برعکس اگر کسی هستید که فقط از شرایط جوی، مسائل سیاسی یا ورزشی صحبت می کنید و وارد مسائل خصوصی نمی شوید شاید به نوعی ترس از خودشناسی و نزدیک شدن به خود را دارید.

به هر حال بدانید دوستی به تعبیری هدیه ای است که شما به دیگری می دهید. اگر خودتان را دوست نداشته باشید، خودتان را قبول نداشته باشید و خودتان را نشناسید، در واقع خود را به عنوان هدیه ای برای شخص دیگر در نظر نمی گیرید. بنابراین، دوست یابی و باقی ماندن در رابطه برایتان دشوار می شود. احساسی که شما در روابط خود با دیگران دارید بسیار مهم است. زیرا این احساس بر نحوه ی ارتباط شما با دیگران تأثیر می گذارد. اگر شما خود را قبول ندارید و از خود خشمگین و ناراضی هستید، ممکن است در رابطه با دیگران با عصبانیت و خشم و حالت دفاعی برخورد کنید. از طرف دیگر اگر شما اعتقاد به نفس قابل قبولی دارید و با خودتان مهربان هستید، می توانید خیلی راحت با دیگران ارتباط برقرار کنید و صمیمیت عاطفی را تجربه کنید.