من دروغ می گم، تو دروغ نگو!
تا به حال نشنیده ام که هیچ پدر و مادری بگوید فرزند من دروغ نمی گوید. در حقیقت دروغگویی مهارتی است که تمام کودکان آن را می آموزند و برای دروغگویی آنان دلیلی وجود دارد. چه وقت بچه ها دروغ می گویند؟
خوب است بدانید دروغ برای کودک زیر 3 سال معنا ندارد، هر چه که به ذهنشان می رسد و هر چه را که نمی فهمند را به زبان می آورند. آن ها
نمی دانند که حوزه ی تفکر آن ها خصوصی است و فکر میکنند والدین می توانند ذهن آنها را بخوانند. دروغ، مطلب یا سخنی است که با واقعیت همخوانی ندارد و معمولاً کسی که دروغ میگوید آگاهانه حقیقت را تحریف میکند. اما دربارهی کودک، دروغ گویی را باید مطابق با سن و دوره رشدی که پشت سر می گذارد، بررسی کرد. کودک تا قبل از 3 سالگی معنی دروغ را نمی داند و بین 3 تا 4 سالگی می آموزند که بزرگ ترها آنچه را که آنان در مورد آن فکر میکنند را درک نمیکنند و نمیتوانند راست و دروغ را تمییز دهند و نمی توانند ذهنش را بخوانند. این بدین معنی است که تخیلات برایشان واقعیت دارد و داستان های غیر ممکن را تعریف میکنند.
وقتی دچار مشکل می شوند، دیگران را سرزنش میکنند و آن ها را مقصر میدانند، بدون آنکه قصد آسیب رساندن به کسی را داشته باشند.
در این سن قدرت تخیل و تصویر پردازی به اوج خود می رسد و کودک همزمان با یادگیری مهارت ها و اطلاعات جدید قدرت ذهنی خود را بالاتر می برد. در این سن داستان پردازی کودک بسیار قوی است و یاد می گیرد کار بدی را که کرده است، گردن یک فرد خیالی بیندازد. او بین واقعیت و خیال، مرزی قرار نمی دهد و در این مرحله داستان های طولانی می گویند و در مورد آن اغراق میکنند و این داستان ها چیزهایی هستند که بچهها دوست دارند واقعیت داشته
باشند. لذا گاهی والدین خیال پردازی های وی را به اشتباه دروغ نام می گذارند.
کودکان متناسب با هوش، تخیل و موقعیتهای محیطی و بنا به واکنش والدین در برخورد با آن ها از حدود 6 سالگی دروغ را می شناسند و در 9-8 سالگی تفاوت بین واقعیت و دنیای فانتزی را در می یابند و تا 10 سالگی کاملاً بین حقیقت گویی به عنوان یک کار صحیح و دروغ گویی به عنوان یک کار نادرست تفاوت می گذارند.
دلایل دروغ گویی
با اینکه دلایل دروغ گویی در کودکان بسیار متعدد است، اما میتوان به بخشی از آنها اشاره کرد:
1. در اولین درجه، بهتر است به تمایز قائل نشدن بین واقعیت و تخیل اشاره کنیم. زیرا تعداد زیادی از کودکان دروغ نمی گویند، بلکه ذهنیات خود را بر زبان می آورند. اما والدین با واکنش عجولانه و اشتباه سعی میکنند گفتهی کودک را تصحیح کنند و او را از دروغ گویی برحذر دارند.
2. گاهی والدین، دروغ را آموزش می دهند. به عنوان مثال در حضور او از ویژگی در کودک صحبت می کنند که فاقد آن است. اگر به کودک اجازه ندهیم در جمع اظهار نظر کند و او را به سکوت وادار کنیم، او به دروغ گفتن روی می آورد. عملی که بعضی از والدین ناآگاهانه آن را انجام می دهند.
3. دروغ گویی نشانه ی اغتشاش درونی و نبود امنیت روانی در کودک است. وقتی که فرد کودک یا بزرگسال خود را در معرض خطر یا تهدید ببیند، اگر شیوه صحیح مواجهه با آن را نداند، به اشتباه سعی میکند با دروغ گفتن احساس امنیت و آرامش پیدا کند.
4. گاهی کودک احساس عزت نفس نمی کند و درد حقارت باعث می شود برای ترمیم شخصیت خود دروغ بگوید. در واقع آنچه در دروغگویی کودکان مایهی نگرانی است این است که شخصیت واقعی کودک را به یک شخصیت غیرواقعی تبدیل می کند. در چنین شرایطی زمینهی بروز اختلالات شخصیتی و ناسازگاری های اجتماعی در کودک ایجاد می شود و سلامت روانی وی به خطر می افتد. طبیعی است که نمی توانیم نقش محیط اجتماعی را در شکل گیری شخصیت کودک نادیده بگیریم. زیرا کودک از همه سو تحت تأثیر محیط پیرامون و الگوهایی است که در مقابل او قرار دارند. اگر والدین الگوی خوبی نباشند و در مقابل کودک دروغ بگویند، طبیعی است که کودک مانند آنها رفتار خواهد کرد.
5. گاهی بچهها برای آزمودن والدین دروغ می گویند تا واکنش آن ها را بسنجند. در چنین مواقعی لازم است والدین به جای نشان دادن واکنش تند و شدید، تلاش کنند تمرکز کودک را از روی موضوع دروغگویی به راستگویی معطوف کنند.
6. گاهی اوقات هم، کودکان برای بدست آوردن چیزی که میخواهند و یا وقتی میدانند کار اشتباهی کردهاند برای آنکه تنبیه نشوند دروغ می گویند.
چگونه تشخیص میدهید که فرزندتان دروغ میگوید؟
این سوالی نیست که به راحتی بتوان جواب داد؛ به خاطر اینکه بچهها با یکدیگر فرق دارند. چندین راهنمایی وجود دارد:
1) به چهره ی آنان نگاه کنید. وقتی آنان واقعیت را می گویند آرامش دارند در صورتیکه بسیاری از بچه ها وقتی دروغ می گویند عصبی و ناراحت هستند.
2) ساده بودن گفتار. دروغ تمرین شده و با آب و تاب گفته می شود.
3) منطقی بودن: دروغ به دروغ بیشتری برای پشتیبانی شدن نیاز دارد؛ بنابراین با هم تناقض پیدا می کنند و بی مفهوم اند.
چه کنیم؟
اولین گام برای مقابله با دروغگویی کودکان افزایش اطلاعات و آگاهی ما به عنوان پدر و مادر است.
لازم است دربارهی رفتارهای کودک و دلایل دروغگویی اش آگاهانه تصمیم گرفت. هرگز نباید کودک را دروغگو خطاب کرد. این القاب منفی باعث از دست رفتن اعتماد به نفس وی میشود و او را به سمت دروغگویی بیشتر ترغیب میکند. لازم نیست بگویید این چندمین بار است که دروغ می گویی. کافی است بفهمید که کودکتان بدون اعتراف به دروغگویی، دروغ گفته است. اگر می دانید دروغ گفته است از او نخواهید اعتراف کند. این کار او را جری تر میکند.
اگر دربارهی فرود آمدن یک بالگرد در خیابان حرف می زند، از او درباره چگونگی هدایت بالگرد و ... بپرسید. به تصورات ذهنی او پر و بال بدهید، نه این که او را متهم به دروغگویی کنید. همچنین او را به دروغگویی تشویق نکنید. اگر کاری که خواسته بودید انجام نداده است، درباره آن سؤال نکنید تا مجبور به دروغ گفتن نشود. کافی است تذکر بدهید که کارش را هنوز انجام نداده است.
بیان ارزش صداقت بهتر از تکرار مضرات دروغگویی است. به کودک اجازه دهید لذت راستگویی را بچشد تا مزه ی تنبیه دروغگویی را. همچنین بگذارید احساسات خود را به هنگام انجام رفتار درست یا نادرست به زبان بیاورد؛ در این صورت شما بهتر میتوانید ریشه دروغگویی وی را شناسایی کنید.
مهم است که بدانید چرا کودک دروغ میگوید:
شاید دربارهی نمره اش دروغ می گوید، زیرا احساس میکند تحت فشار قرار میگیرد و از ترس عواقبی که نمرات پایین به دنبال دارد، واقعیت را پنهان می کند. بنابراین او قربانی رفتار نادرست والدین خود شده است. اگر متوجه این وضعیت شدید با او صحبت کنید و درحالی ک
همه جانبه از او حمایت میکنید، دلایلش را بشنوید. در اینجا هر دو باید تغییر رفتار دهید.
واکنش شدید و تند والدین در مواجهه با دروغگویی کودک باعث می شود کودک نقطه ضعف والدین را پیدا کند و با شناخت حساسیت والدین نسبت به این موضوع، از دروغ برای جلب توجه آن ها استفاده کند. در بعضی موارد این والدین هستند که کودکان را تشویق به دروغ گفتن می کنند. ارائهی واکنش غیرمنطقی و تند نسبت به دروغگویی یا خیال پردازی کودک، ارائه ندادن الگوی مناسب، پنهان کاری در مقابل کودک و ناآگاهی نسبت به تأثیر گفتار والدین بر کودک، باعث می شود کودک از آن به عنوان حربه ای برای توجیه رفتارهای خود و رسیدن به اهدافش استفاده کند.
پاسخ با نقل قول
علاقه مندی ها (Bookmarks)